Luật Tín Ngưỡng Tôn Giáo 2026 sẽ có hiệu lực kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, thay thế cho Luật Tín Ngưỡng Tôn Giáo 2016 hiện hành. Kể từ đây chính quyền Việt Nam sẽ trở thành đối tượng đe doạ nghiêm trọng đối với các chức việc của tổ chức tôn giáo. Khoản 3 Điều 33 của luật này quy định “Cơ quan nhà nước có thẩm quyền […] có quyền đình chỉ hoặc yêu cầu tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc, tổ chức được cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo đình chỉ chức vụ của chức việc” trong một số trường hợp.
Đây là một quy định thể hiện sự lấn tới rất nguy hiểm của chính quyền Việt Nam đối với hoạt động của một tổ chức tôn giáo. Nó là một quy định xâm phạm tới hai quyền của mọi người bao gồm quyền tự do lập hội và quyền tự do tôn giáo.
Tổ chức tôn giáo được thành lập và hoạt động dựa trên quyền tự do lập hội của mọi người. Đây là hội nhằm phát huy và thăng tiến quyền tự do tôn giáo, một nhân quyền quan trọng khác cũng của mọi người. Cũng như mọi tổ chức hội khác, hoạt động của tổ chức tôn giáo mang tính chất nội bộ không chịu sự chi phối của chính quyền. Ở đó, mọi người có quyền tự do tôn vinh, lựa chọn và giao phó công việc điều hành hoạt động của tổ chức hội về tôn giáo cho bất cứ ai mà họ và số đông người trong cùng một cộng đồng đã cùng nhau đồng thuận. Chính quyền không có bất cứ quyền gì can thiệp vào hoạt động mang tính chất nội bộ này. Trong trường hợp giả định, chức việc trong tổ chức tôn giáo có vi phạm pháp luật thì chính quyền có quyền xử lý cá nhân họ trên phương diện pháp lý. Quyền này không bao gồm quyền phạt bổ sung đó là đình chỉ hoặc ép buộc tổ chức tôn giáo phải đình chỉ hoạt động của chức việc. Bởi lẽ nguyên tắc quan trọng của luật pháp đó là các hình thức xử phạt bổ sung chỉ được áp dụng đối với những người làm công ăn lương (tức là công chức chính quyền) và những người hành nghề dịch vụ trong xã hội. Điều này phải được thực hiện để đảm bảo một nguyên tắc quan trọng khác đó là không ai bị trừng phạt hai lần đối với một hành vi vi phạm pháp luật nếu hành vi ấy không xuất phát từ sự lạm dụng quyền lực hoặc tính chất đặc thù của nghề nghiệp kiếm tiền.
Việc chính quyền tự cho mình quyền đình chỉ hoạt động của chức việc trong một tổ chức tôn giáo thể sự lạm dụng quyền lực. Việc chính quyền tự cho mình quyền yêu cầu các tổ chức tôn giáo phải đình chỉ hoạt động của các chức việc thể hiện sự lộng quyền nguy hiểm hơn nữa. Bởi vì hành vi này đã thực sự thể hiện sự dùng quyền lực loại trừ một cá nhân ra khỏi cộng đồng của họ hoặc để ép buộc và cưỡng bức một nhóm người phải tuân thủ theo ý muốn chủ quan của mình nhằm loại trừ một cá nhân mà họ đang tôn trọng trong giới hạn tự do lương tâm. Hành vi này thực sự đã vi phạm vào các quy định cấm mọi người, mọi tổ chức không được cản trở công dân thực hiện các quyền của mình bao gồm quyền tự do lập hội và tự do tìm kiếm mọi khả năng thăng tiến cho quyền tự do tôn giáo quy định tại Khoản 2 Khoản 7 và Điểm c, Khoản 4 cũng thuộc Điều 7 của chính Luật Tín Ngưỡng Tôn Giáo mới 2026 này.
Tình trạng trì hoãn không chịu ban hành luật về hội, kết hợp với các quy định tấn công vào những tổ chức hội về tôn giáo là thực trạng hiện nay tại Việt Nam. Thực trạng này cần phải được báo cáo cho quốc tế trong đó có Liên Hiệp Quốc biết để tạo thành một công tác đấu tranh trong ngoài với chính quyền độc đoán Việt Nam.
BPSOS - Đề Án Dân Quyền Việt Nam