Bà Nguyễn Thị Lân vừa đăng tải trên mạng xã hội thông tin về việc bà đi thăm chồng mình là ông Nguyễn Tường Thuỵ, một tù nhân chính trị hiện đang bị buộc thi hành án tù tại Trại Giam An Phước ở Tỉnh Bình Dương cũ.
Theo đó, hiện nay trại giam này đang áp dụng các quy định của Thông Tư số 88/2026/TT-BCA về việc tổ chức cho người tù được thăm gặp người bên ngoài.
Tại Điều 8, thông tư này đặt ra quy định người đến gặp phạm nhân chỉ được phép cho tặng phạm nhân thực phẩm được cung cấp bởi nhà tù đang giam giữ phạm nhân. Quy định này có hai vấn đề cần phải làm rõ:
Thứ nhất: Trong một bài viết khác trước đây, Đề Án Dân Quyền Việt Nam đã đặt vấn đề rằng ngoại trừ các thực phẩm tươi sống nhanh hư hỏng thì Bộ Công An Việt Nam lấy lý do gì để đặt ra quy định cấm tất cả mọi loại thực phẩm được sản xuất công nghiệp, được nhà sản xuất cho biết rõ thời hạn sử dụng trong điều kiện bảo quản thông thường? Phải chăng đây là quy định của Bộ Công An đặt ra để cho phép các nhà tù của mình được kinh doanh những mặt hàng này theo kiểu “một mình một chợ”?
Thứ nhì: Thông Tư số 88/2026 được Bộ Trưởng Bộ Công An ký ngày 10 tháng 6 năm 2026. Nhưng chỉ mới trước đó 21 ngày, chính ông này cũng ký một văn bản khác có tên là Thông Tư số 65/2026 quy định về những đồ vật cấm không được mang vào trong nhà tù. Cả hai thông tư này cùng có hiệu lực vào ngày 1 tháng 7 năm 2026. Tại Khoản 11 Điều 2, Thông Tư số 65/2026 quy định rõ chỉ cấm không được mang vào nhà tù các loại “thực phẩm tươi sống hoặc thực phẩm đã qua sơ chế, chế biến nhưng không có điều kiện bảo quản, không bảo đảm an toàn thực phẩm”. Điều này cho thấy, đám bộ sậu Bộ Công An đứng đầu là ông Lương Tam Quang đã làm việc hết sức tuỳ tiện và ngẫu hứng. Họ không thèm quan tâm tới sự thống nhất giữa các văn bản do chính họ ban hành tại cùng một thời điểm. Đây là điều không thể chấp nhận được. Khi hai văn bản mang tính pháp quy bị xung đột với nhau thì ít nhất định một văn bản phải được huỷ bỏ hoặc sửa chữa. Trong trường hợp này Thông Tư 88/2026 phải được điều chỉnh để phù hợp với Thông Tư 65/2026 vừa mới ban hành trước đó. Không những thế, nó phải được sửa đổi bởi vì các quy định trong đó đang mang tính hà khắc, vô nhân đạo hơn so với quy định tại Thông Tư 65/2026.
Để thúc đẩy Bộ Công An phải sửa chữa các quy định độc đoán này chúng ta có ba việc cần làm:
- Việc thứ nhất, các gia đình tù nhân nên tạm thời chấp hành các quy định nói trên của Bộ Công An. Chấp nhận mua thực phẩm do nhà tù kinh doanh để cho tặng người thân đang phải nằm trong lao tù nhưng yêu cầu nhà tù phải cung cấp hoá đơn bán hàng. Từ hoá đơn này, mọi người cần làm phép so sánh giá cả các mặt hàng tương tự đang được bán ngoài thị trường. Nếu giá cả này có sự chênh lệch lớn thì phải khiếu nại ngay với nhà tù và Bộ Công An. Có thể nhà tù sẽ phản ứng lại bằng cách không bán hàng cho người khiếu nại. Khi đó, người thân của tù nhân phải tiếp tục viện dẫn Điều 8 của Thông Tư 88/2026 buộc họ phải cho mình mua đồ bên ngoài gửi vào bởi quy định: “trường hợp căng tin cơ sở giam giữ phạm nhân không đáp ứng được thì giám thị trại giam xem xét quyết định” Làm tốt điều này thì ngay cả khi các quy định trong Thông Tư 88/2026 không được bãi bỏ nhưng chúng cũng không phát huy được tác dụng ra môi trường kinh doanh dưới hình thức độc quyền của nhà tù. Chúng ta sẽ biến nhà tù trở thành cái chợ phục vụ cho chính mình và người thân không phải mang vác đồ vất vả nặng nhọc.
-Việc thứ nhì, các gia đình tù nhân và mọi người đều có thể gửi văn bản tới Bộ Trưởng Bộ Công An yêu cầu ông ta xem xét tính thống nhất giữa hai văn bản là Thông Tư 65/2026 và Thông Tư 88/2026 trên nguyên tắc phải đảm bảo tính nhân văn và tính hợp pháp.
- Việc thứ ba, mọi người tập hợp các thông tin được nêu trong hai gợi ý nói trên và cung cấp cho BPSOS(*) hoặc bất cứ tổ chức nhân quyền nào quan tâm tới tình hình tù nhân ở Việt Nam. BPSOS sẽ sử dụng các dữ liệu này để vận động quốc tế áp dụng các biện pháp trừng phạt phù hợp với chính quyền Việt Nam. Nên nhớ, hiện nay vấn đề cưỡng bức lao động trong nhà tù Việt Nam đã được Nhóm Kết Nghĩa Bảo Trợ Quyền Lao Động Của Tù Nhân và BPSOS đang đặt vấn đề với chính quyền Hoa Kỳ dựa trên mối quan tâm về cạnh tranh thương mại của hàng hoá Hoa Kỳ và hàng hoá các nước khác. Thêm một vấn đề kinh doanh bóc lột người tù và người thân của người tù thì chắc chắn khoảng tối trong tù ở Việt Nam sẽ càng bị quốc tế chú ý theo dõi.
(*) Email tiếp nhận thông tin của BPSOS: [email protected] (hộp mail chung) hoặc [email protected] (hộp mail riêng của Nhóm Kết Nghĩa Bảo Trợ Quyền Lao Động Của Tù Nhân).
BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam