Kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, Luật Tín Ngưỡng Tôn Giáo 2026 sẽ chính thức có hiệu lực. Luật này tiếp tục buộc phải xác nhận các các nhóm tín đồ có quyền đăng ký sinh hoạt tôn giáo độc lập với chính quyền địa phương cấp xã. Đây không phải là điểm mới mà nó chỉ là sự nhắc lại quy định đã có từ 10 năm trước trong Luật Tín Ngưỡng Tôn Giáo 2016 nhưng chính quyền Việt Nam đã cố tình không thực hiện trong nhiều năm qua. Nay trước sức ép từ quốc tế nên chính quyền Việt Nam mới bày đặt trò như thể sẽ cởi trói cho người dân kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2027.
Tuy nhiên, với chính sách mang tính hệ thống và nhất quán tìm mọi cách đàn áp và thao túng tôn giáo, chính quyền Việt Nam vẫn tiếp tục giở các trò làm khó dễ đối với các nhóm tín đồ muốn sinh hoạt tôn giáo độc lập.
Trong bài viết trước, Đề Án Dân Quyền thuộc BPSOS đã chỉ ra quy định thụt lùi của chính quyền Việt Nam trong việc đặt ra các tiêu chuẩn độc đoán về người đại diện cho nhóm tín đồ sinh hoạt tôn giáo độc lập. Quy định đó nằm ở Khoản 1 Điều 19 Luật Tín Ngưỡng Tôn Giáo 2026 với sự áp đặt rằng hệ ai đã từng bị kết tội về xâm hại an ninh quốc gia thì sẽ không được chấp nhận trở thành người đại diện cho điểm nhóm tín đồ sinh hoạt tôn giáo độc lập.
Tuy nhiên, đây là một quy định không khó để có thể hoá giải nếu các điểm nhóm tín đồ sinh hoạt tôn giáo độc lập bầu ra người đại diện không vướng phải các tiêu chuẩn áp đặt nói trên của chính quyền. Vì vậy, chính quyền Việt Nam còn dở một trò vô pháp khác để quyết tâm không cho người dân có thể đăng ký sinh hoạt tôn giáo độc lập thành công. Quy định vô pháp đó nằm ở Khoản 3 Điều 19 Luật Tín Ngưỡng Tôn Giáo 2026 và nội dung đầy đủ của nó như sau: “Ủy ban nhân dân cấp xã nơi dự kiến đặt địa điểm sinh hoạt tôn giáo tập trung có trách nhiệm trả lời bằng văn bản về việc đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung.”
Hãy làm một so sánh nó với quy định tương tự tại Khoản 3 Điều 17 Luật Tín Ngưỡng Tôn Giáo 2016 hiện hành: “Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm trả lời bằng văn bản trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đăng ký hợp lệ; trường hợp từ chối đăng ký phải nêu rõ lý do.”
Hai điều vô pháp ta thấy rất rõ:
- Thứ nhất, từ quy định có khung thời hạn buộc chính quyền phải trả lời người dân thì đến nay luật mới cho phép chính quyền được dùng trò dơ bẩn trì hoãn việc cho đăng ký vô thời hạn với câu trả lời: hồ sơ ĐANG được xem xét!!!
- Thứ nhì, từ quy định trong trường hợp từ chối cho điểm nhóm tín đồ sinh hoạt tôn giáo được đăng ký sinh hoạt tôn giáo độc lập thì chính quyền phải nêu rõ lý do thì đến nay luật mới còn cho phép chính quyền không cần phải trả lời, không cần phải giải thích.
Với hai quy định này, chính quyền Việt Nam tha hồ tự tung tự tác hành động vô pháp để từ chối hồ sơ đăng ký sinh hoạt tôn giáo của người dân và tha hồ kéo dài bất tận cái gọi là “hồ sơ đang được xem xét”
Trước những chiêu trò vô pháp và dơ bẩn này, BPSOS và các nhóm kết nghĩa bảo vệ quyền tự do tôn giáo cho người dân Việt Nam đã nộp các bản báo cáo phân tích bằng chứng này cho Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, Uỷ Hội Hoa Kỳ Về Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế, các định chế nhân quyền của Liên Hiệp Quốc và các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế. Ngoài ra, BPSOS cũng sẽ theo dõi chặt chẽ tình hình chính quyền Việt Nam xử lý các đơn đề nghị đăng ký điểm nhóm sinh hoạt tôn giáo độc lập để kịp thời bổ sung bằng chứng thực tế về việc họ đang phát triển các hình thức mới tấn công quyền tự do tôn giáo của người dân. Với những bằng chứng này, chính quyền Việt Nam đừng hy vọng Hoa Kỳ sẽ thay đổi lập trường ngoại giao và kinh tế đối với họ. Họ cũng đừng hy vọng các định chế nhân quyền của Liên Hiệp Quốc sẽ có các đánh giá tích cực về tình trạng nhân quyền mà họ đang thực thi.
BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam