Hình chỉ mang tính minh họa.
Hẳn nhiều người còn nhớ mốc điểm kể từ ngày 18 tháng 5 năm 2026, Nghị Định số 109/2026/NĐ-CP đã cho phép các chủ tịch xã được tước giấy phép hành nghề có thời hạn đối với các luật sư.
Hơn thế nữa, kể từ ngày 26 tháng 9 năm 2026, các chủ tịch xã còn được trao thêm quyền phạt hành chính với nhà báo với số tiền lên tới 250 triệu VNĐ và đi kèm là quyền tịch thu phương tiện hành nghề của nhà báo. Còn với các trưởng công an xã thì được trao thêm quyền tước giấy phép hành nghề có thời hạn của nhà báo (Khoản 4 Điều 35 và Khoản 1 Điều 36 Nghị Định số 367/2026/NĐ-CP). Cũng trong nghị định này, tại Khoản 1 Điều 35 còn trao cho những viên chức công an bình thường các cấp cũng được quyền phạt hành chính với nhà báo với số tiền lên tới 50 triệu VNĐ và được quyền tịch thu phương tiện hành nghề của nhà báo với giá trị lên tới 100 triệu VNĐ.
Nhà báo bị quan xã chém trong những trường hợp nào?
Theo Khoản 9 Điều 37 của nghị định thì công an các cấp có quyền xử lý hành chính với 19 nhóm hành vi liên quan tới hoạt động báo chí của nhà báo. Còn theo Khoản 10 của điều vừa kể trên thì chủ tịch xã có quyền xử lý hành chính với 5 nhóm hành vi liên quan tới các hoạt động báo chí của nhà báo. Điều cần lưu ý là 19 nhóm hành vi kể trên được diễn giải lên tới hàng trăm các hành vi cụ thể trong đó khá nhiều hành vi sẽ được bắt lỗi bằng thái độ chủ quan áp đặt của đối tượng có thẩm quyền xử lý khi họ cảm nhận được các thông tin được báo chí nêu ra sẽ gây bất lợi cho họ như: lợi dụng tư cách nhà báo và phóng viên, phát tán thông tin sai sự thật, đăng tải và phát tán thông tin không có lợi cho đất nước…
Phản ứng của các nhà báo
Khi bài báo này được đăng tải thì số phận của những nhà báo sống ở Việt Nam đã bị đặt dưới quyền của những ông vua cát cứ mỗi xã và dưới quyền của ngay cả những viên công an các cấp được gần 10 ngày. Tuy nhiên, Đề Án Dân Quyền Việt Nam chưa hề thấy Hội Nhà Báo Việt Nam hay bất cứ nhà báo quốc doanh Việt Nam nào lên tiếng về thân phận của họ. Điều này cũng không khó hiểu khi ở Việt Nam vốn không có tự do báo chí. Các nhà báo thực chất chỉ là đám bồi bút vốn đã xác định thân phận của họ là một dàn loa phát lại tin tức được chính quyền Việt Nam đã kiểm duyệt. Vì thế, với họ, có thêm người được quyền chém họ cũng không làm khác đi bản chất cam chịu của họ từ nhiều chục năm nay.
Không chỉ vậy, khi nhìn sang hoàn cảnh của các luật sư Việt Nam chúng ta cũng không thấy có gì sáng sủa hơn. Luật sư vốn không phải là người của nhà nước. Liên Đoàn Luật Sư Việt Nam vốn chỉ là một tổ chức hội nghề nghiệp nhưng khi số phận của họ bị bóp nghẹt bởi Nghị Định số 109/2026/NĐ-CP thì họ cũng chỉ dám phản ứng một cách yếu ớt bằng cách gửi văn bản “năn nỉ” chính quyền Việt Nam xem xét lại rồi sau đó im bặt cam chịu. Vì thế các nhà báo Việt Nam cũng dễ dàng cho mình thêm lý do để tặc lưỡi cam chịu số phận trước quy định mới này.
BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam