Hình chỉ mang tính minh họa.
Mô hình chính quyền mới ở Việt Nam do ông Tô Lâm, người đứng đầu Đảng Cộng Sản Việt Nam, vạch ra đã hoạt động được hơn một năm. Hệ thống quản lý nhà nước hiện nay không còn chính quyền cấp huyện mà chỉ còn ba cấp gồm: trung ương, tỉnh và xã. Trong mô hình này, dường như ông Tô Lâm đang chủ trương trao cho chủ tịch cấp xã ngày một nhiều quyền hành hơn.
Kể từ ngày 18 tháng 5 năm 2026, Thủ Tướng Chính Phủ đã trao các chủ tịch xã quyền được tước giấy phép hành nghề có thời hạn đối với các luật sư bằng Nghị Định số 109/2026/NĐ-CP.
Tiếp đó kể từ ngày 26 tháng 9 năm 2026, các chủ tịch xã còn được Thủ Tướng Chính Phủ trao thêm quyền phạt hành chính với nhà báo với số tiền lên tới 250 triệu VNĐ và đi kèm là quyền tịch thu phương tiện hành nghề của nhà báo bằng Nghị Định số 367/2026/NĐ-CP
Vẫn chưa hết, vào sáng 26 tháng 10 vừa qua, Bộ Trưởng Bộ Công An Lương Tam Quang trình Quốc Hội dự án sửa đổi Luật Xử Lý Vi Phạm Hành Chính sửa đổi. Trong dự thảo luật này, quan chức cấp xã đã được mở rộng rất mạnh giới hạn trần được phép xử phạt hình chính bằng tiền đối với các nhóm đối tượng vi phạm hành chính. Ngoài ra, một đề xuất đặc biệt quan trọng đã được trình đó là trao cho chủ tịch xã quyền quyết định đưa người vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa người đi cai nghiện bắt buộc.
Một điều cần phải thảo luận đó là theo Luật Xử Lý Vi Phạm Hành Chính số 15/2012 thì quyền ra các quyết định đưa người vào cơ sở giáo dục vốn được trao cho toà án cấp huyện (nay đổi tên thành các tòa án khu vực). Tương tự như vậy, theo Luật Phòng, Chống Ma Túy số 120/2025 thì quyền ra các quyết định đưa người vào các cơ sở cai nghiện bắt buộc thuộc về toà án cấp khu vực. Đạo luật này, chỉ mới có hiệu lực thi hành từ tháng 7, đến nay đã sớm bị vô hiệu hoá. Câu hỏi nên đặt ra đó là: Đâu là sự hợp lý và cần thiết để phải vội vã chuyển quyền từ cơ quan tư pháp sang cán bộ hành pháp cấp cơ sở? Vì sao một điều luật mới chỉ có hiệu lực chưa được 3 tháng mà đã phải sửa đổi?
BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam