Hình tạo bởi Google Gemini.
Vào ngày 7 tháng 7 năm 2026, Cơ Quan An Ninh Điều Tra Công An Thành Phố Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam ông Nguyễn Thành Nam và ông Trần Việt Anh để điều tra về tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, quy định tại Điều 117 Bộ Luật Hình Sự.
Cho tới nay, cơ quan điều tra còn ra lệnh bắt thêm 3 người khác và diễn biến này có thể chưa dừng lại.
Ông Nguyễn Thành Nam và những người có liên quan đã làm gì có dấu hiệu phạm tội?
Vụ án được cơ quan điều tra mở ra bắt nguồn từ một làn sóng dư luận xã hội đấu tố ông Nguyễn Thành Nam khi ông này cho xuất bản cuốn sách có tựa đề Chuyện Với Thanh – Lời Kể Mới Về Ánh Sáng vào tháng 4 năm 2026. Cuốn sách chỉ là một tác phẩm văn học trong đó có một số nhân vật được xây dựng từ nguyên mẫu Hồ Chí Minh và một số lãnh tụ khác của chính quyền cộng sản Việt Nam. Trong cuốn sách của mình, ông Nguyễn Thành Nam đã cho các nhân vật sử dụng ngôn ngữ của thế hệ trẻ hiện nay để trò chuyện với nhau về rất nhiều vấn đề trong cuộc sống đời thường của họ. Dư luận đấu tố ông Nguyễn Thành Nam vì cho rằng đây cuốn sách nhằm bôi nhọ hình ảnh của ông Hồ Chí Minh và một số nhân vật lịch sử khác của chính quyền cộng sản Việt Nam.
Bôi nhọ hình ảnh của ông Hồ Chí Minh hoặc bất cứ ai có phạm tội chống nhà nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam không?
Câu trả lời dứt khoát đó là không!
Theo quy định của luật pháp Việt Nam, một hành vi chỉ bị coi là phạm tội khi hành vi đó phải được ghi trong Bộ Luật Hình Sự và nó phải mang cùng lúc đầy đủ 4 yếu tố cấu thành tội phạm. Hành vi chống lại nhà nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam được quy định tại Điều 117 Bộ Luật Hình Sự.
Mặt khách quan của tội phạm này là một người nào đó phải có một hoặc đầy đủ các hành vi bao gồm làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền các thông tin, tài liệu hoặc vật phẩm mà những thông tin, tài liệu hoặc vật phẩm đó phải liên quan đến sự tồn tại của thể chế nhà nước hiện nay mà pháp luật đang bảo vệ. Ông Hồ Chí Minh là một nhân vật lịch sử đặc biệt. Ông là người sáng lập ra Đảng Cộng Sản Việt Nam và xây dựng nên nhà nước Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, ông Hồ Chí Minh không phải là nhà nước Việt Nam. Hiến Pháp Việt Nam đã khẳng định rõ nhà nước Việt Nam do Đảng Cộng Sản nắm quyền điều phối là một thể chế dân chủ hiện đại thuộc về toàn thể nhân dân. Nhà nước Việt Nam không thuộc về bất cứ một cá nhân nào kể cả người có nhiều công trạng xây dựng lên nó. Vì thế, giả định ông Nguyễn Thành Nam đã thực sự có hành vi bôi nhọ hình ảnh ông Hồ Chí Minh thì hành vi đó cũng không có bất kỳ mối liên hệ nào liên quan tới sự tồn tại của thể chế nhà nước Việt Nam hiện nay.
Mặt chủ quan của tội phạm chống nhà nước được các nhà làm luật chỉ rõ đó là người phạm tội phải có mục đích, động cơ NHẰM chống nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. Trong hành vi của ông Nguyễn Thành Nam, khi người ta đã cố gắng gán ghép cho ông ấy động cơ là bôi nhọ cá nhân ông Hồ Chí Mình thì việc này đã trực tiếp loại bỏ một vấn đề không cần phải chứng minh đó là ông Nguyễn Thành Nam không có mục đích động cơ nhằm chống lại nhà nước Việt Nam hiện nay. Bởi lẽ, nguyên tắc trong pháp luật hình sự đó là mỗi hành vi chỉ được xác định một mục đích động cơ duy nhất để đảm bảo không ai bị trừng phạt kép về hai tội dựa trên cùng một hành vi duy nhất.
Bằng những phân tích cơ bản trên, chúng ta đều thấy, ít nhất hai trong bốn yếu tố cấu thành phạm tội chống nhà nước đã không tồn tại trong hành vi viết sách của ông Nguyễn Thành Nam. Do đó, ông Nguyễn Thành Nam không phạm tội này.
Ông Nguyễn Thành Nam là ai và ông viết cuốn sách này với mục đích gì?
Ông Nguyễn Thành Nam sinh năm 1961. Ông và gia đình mình mang tư tưởng cộng sản tuyệt đối. Ông là một giảng viên đại học trực tiếp giảng dạy bộ môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh bằng tất cả sự sùng bái kính trọng của ông với ông Hồ Chí Minh. Trong video nhận tội trên truyền hình được thực hiện tại cơ quan điều tra, ông đã thú nhận rằng cuốn sách của mình đã làm xấu hình ảnh của ông Hồ Chí Minh và một số nhân vật lịch sử mang tư tưởng cộng sản khác. Điều này càng khẳng định ông không hề có mục đích động cơ NHẰM chống phá nhà nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. Trong video thú tội ngắn ngủi đó, cũng không có bất kỳ lời nào ông thú tội rằng mục đích động cơ của mình khi viết cuốn sách là để hạ bệ hình ảnh ông Hồ Chí Minh nên cũng không có căn cứ nào kết ông vào các tội khác liên quan đến danh dự nhân phẩm của con người được. Nhiều người cho rằng từ thực tế giảng dạy trên giảng đường đại học, ông Nguyễn Thành Nam nhận thấy cách viết và truyền đạt tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay không đạt hiệu quả. Do đó, bằng sự sùng bái kính trọng ông Hồ Chí Minh, bằng sự tự tin vào tài năng của mình, ông Nguyễn Thành Nam đã cố gắng sáng tạo một tác phẩm nghệ thuật nhằm xây dựng hình ảnh ông Hồ Chí Minh rất con người đời thường để qua đó truyền bá tư tưởng của nhân vật cho thế hệ trẻ hiện đại ngày nay. Điều này không phải là không có lý khi chúng ta vừa xem xét lý lịch và tư tưởng của ông trong thực tế nhiều chục năm. Nếu điều này là sự thật thì việc bắt và kết án ông Nguyễn Thành Nam đang báo hiệu về một tình trạng độc tài vô cùng nguy hiểm đã xuất hiện ở Việt Nam. Tình trạng đó là dù có yêu ông Hồ Chí Minh và lý tưởng cộng sản nhưng mọi người cũng không được phép yêu theo cách của mình mà phải yêu theo đúng chủ trương đường lối của một nhóm người thế lực nào đó đang cai trị xã hội.
BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam