(LTS, Việt Lang là một cây viết từng đóng góp một số bài cho trang Đề Án Dân Quyền Việt Nam. Đây là một cây viết thường mạnh dạn nói thẳng vào vấn đề, vạch trần những mặt trái của nhiều vụ việc thất trách, che dấu của các quan chức nhà nước hay các tập đoàn quốc doanh. Hôm nay, tác giả Việt Lang nhờ cậy đăng bài viết mới nhất. Mọi ý kiến trong bài đều là ý kiến cá nhân của tác giả, trang Đề Án Dân Quyền Việt Nam không nhất thiết chia sẻ quan điểm của tác giả và đồng thời không chịu trách nhiệm nội dung của bài viết)
Hôm qua tôi vừa xem được một video của VTV1 khá lý thú. Đó là một phóng sự của công an phường Buôn Hồ, Tỉnh Đắk Lắk về vụ việc của Y Quynh Bdap, một nhân vật mà nhà nước CSVN đã cáo buộc cầm đầu cuộc khủng bố vũ trang ngày 11/6/2023 và vừa bị dẫn độ về Việt Nam ngày 28/11/2025 2 tuần trước. Xem xong video dài hơn ba phút này tôi quyết định viết vài hàng về sự kiện này.
Y Quynh Bdap là ai?
Trước tiên chúng ta cần phải tìm hiểu đáp Y Quynh Bdap là ai trước khi có nhận xét hay cáo buộc về nhân vật này. Y Quynh Bdap là một nhà hoạt động nhân quyền người Thượng, thuộc dân tộc Ê-đê sống ở Tây Nguyên theo đạo Tin Lành. Khi còn ở trong nước, Y Quynh Bdap đã từng lên tiếng tranh đấu cho quyền người bản địa và cũng như quyền tự do tôn giáo cho cộng đồng của anh. Anh đã từng bị bỏ tù và bị đánh đập, tra tấn bởi công an Việt Nam. Sau đó, vào năm 2018 anh ta và vợ con sang Thái Lan để lánh nạn. Anh đã được Liên Hiệp Quốc cấp quy chế tị nạn và đang chờ được định cư tại Canada thì xảy ra vụ nổ súng ở Đắk Lắk ngày 11/6/2023 mà cá nhân tôi cho là một màn dàn dựng của CSVN và tôi đã từng chia sẻ nhận định cá nhân với một vài người nữa. Và kể từ đó, Y Quynh Bdap đã công khai trở thành mục tiêu của nhà nước CSVN cho đến khi anh bị chính quyền Thái Lan bắt vì lý do nhập cư lậu. Cá nhân tôi cho rằng đó chẳng qua chỉ là một quân bài của chính quyền Thái Lan để hoàn thành vở kịch dẫn độ họ đang cùng diễn xuất với chính quyền Việt Nam.
Tôi viết những dòng trên đây không phải là chép lại từ một trang facebook nào mà là từ ký ức của tôi qua những lần được nói chuyện với Y Quynh Bdap. Vâng, tôi có dịp cùng tham gia với Y Quynh Bdap vào các khóa học do BPSOS chủ xướng về Dân quyền, Nhân quyền, Luật quốc tế và Luật Việt Nam là bốn lãnh vực mà nhà cầm quyền CSVN vẫn tiếp tục vi phạm nghiêm trọng. Từng học chung với Y Quynh Bdap trong một số khóa học, tôi khẳng định mạnh mẽ Y Quynh Bdap không phải là một kẻ khủng bố như đã được trình bày qua đoạn video ngắn của VTV1 nêu trên. Trái lại, Y Quynh Bdap là một thanh niên rất tốt bụng. Một thí dụ điển hình là gia đình đã đông con nhưng anh vẫn nhận cưu mang hai người cháu mặc dù điều kiện của người tị nạn tại Thái Lan phải đối diện với muôn vàn khó khăn.
Xem đoạn video của VTV1, qua đó Y Quynh Bdap được trình bày như đã nhận tội danh khủng bố và cũng mô tả là các cán bộ công an đối xử rất tốt với anh ta, tôi chợt phì cười. Cười ở chỗ là CSVN vô cùng hấp tấp khi tung ra đoạn video vụng về này. Trước tiên, CSVN kém thông minh ở chỗ là không ai lại cho lời khai nhận tội khơi khơi ở một khung cảnh ngoài trời như thế. Lời khai nhận tội phải được diễn ra ở trong một phiên tòa. Nhưng tại sao họ lại phải kém thông minh đến thế? Xin thưa rằng nếu quay quang cảnh phiên tòa thì phải quay thẳng vào bị cáo Y Quynh Bdap, (tức là hướng nhìn từ các quan tòa về phía bị cáo Y Quynh Bdap) rồi phải quay đến các quan tòa (tức là quay theo hướng nhìn của Y Quynh Bdap về phía các quan tòa). Chính cái mảng quay theo hướng nhìn của Y Quynh Bdap này làm khó cho các anh cán bộ trong ngành an ninh của CSVN. Nếu lúc quay lấy lời khai của Y Quynh Bdap mà có phép lạ nào để có thể quay những gì ở trước mắt Y Quynh Bdap thì tôi cam đoan ra đã có nhiều họng súng. Nếu không chĩa thẳng vào Y Quynh Bdap thì là dí vào đầu người thân của Y Quynh Bdap đang đứng trước mặt (mà họ không cho chúng ta thấy). Dưới những họng súng như thế thì họ bắt nói sao Y Quynh Bdap sẽ phải trả bài thuộc lòng thôi. Cái màn dàn dựng thô thiển này của CSVN đã được soạn đi soạn lại nhiều lần. Một chương trình của An Ninh TV có tên là Góc Nhìn cũng đã trình chiếu các màn phạm nhân khai nhận tội và ca tụng chế độ CSVN vv. Tôi gọi đó là “Góc nhìn chỉ có 180 độ” vì nó chỉ trình bày một nửa còn giấu đi một nửa còn lại. Người Mỹ có câu ngạn ngữ “Một nửa sự thật thì không phải là sự thật”. Benjamin Franklin đi xa hơn một bước khi nói rằng “Một nửa sự thật thường là một lời nói dối lớn.”
Thêm một lần nữa VTV1 lại đem bổn cũ ra soạn lại, trình bày lời khai của Y Quynh Bdap như các sản phẩm truyền thông trước đây của cả chế độ CSVN.
Tất cả đều là những màn trình diễn một nửa sự thật.