Nhà hoạt động Y Quynh Bdap.
Vào cuối năm 2025, khi chính quyền Việt Nam loan tin Tiến Sĩ Nguyễn Đình Thắng có liên quan tới vụ khủng bố xảy ra tại Tây Nguyên hồi tháng 6 năm 2023, BPSOS – Đề Án Dân Quyền đã dự liệu sẽ có trò “Y Quynh Bdap tố giác Tiến Sĩ Nguyễn Đình Thắng”.
Tuy nhiên, đây là một sự lựa chọn dại dột bởi vì trò diễn này sẽ tự vả vào mặt chính quyền Việt Nam về những sai phạm trong tố tụng hình sự với một công dân nước ngoài. Vì thế trò diễn đã khiến cho dư luận tiến bộ thế giới đổ dồn sự chú ý tới Việt Nam.
Theo quy định tại Điều 96 Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự (Văn Bản Hợp Nhất số 104/2025) thì nội dung đơn tố giác tội phạm và lời khai của người tố giác tội phạm có thể được xem là nguồn chứng cứ khi nó phù hợp với các chứng cứ khác.
Vấn đề nằm ở chỗ là chính quyền Việt Nam đã không dám thực hiện đầy đủ các quyền mà họ có để yêu cầu chính quyền Hoa Kỳ tương trợ tư pháp hoặc trao đổi ngoại giao để có được lời khai của Tiến Sĩ Nguyễn Đình Thắng trước những cáo buộc của Y Quynh Bdap (giả định là Y Quynh Bdap có đơn tố giác).
Trong khi đó, theo quy định tại các Điều 183, Điều 185 đến Điều 191 Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự (Văn Bản Hợp Nhất số 104/2025) cơ quan điều tra phải tiến hành hỏi cung bị can, lấy lời khai của các nhân chứng và những người có liên quan trong vụ án. Điều đặc biệt quan trọng là cơ quan điều tra và viện kiểm sát phải tiến hành thực hiện hoạt động đối chất trong trường hợp những lời khai này có sự mâu thuẫn. Không có lời khai của người bị cáo buộc trong trường hợp này còn bất cập hơn cả việc những lời khai bị mâu thuẫn lẫn nhau. Bởi vì không ai có thể bị kết án chỉ từ một lời tố giác của người khác.
Khi hồ sơ vụ án không có lời khai của người bị cáo buộc mà chỉ có lời khai của những người khác thì toà án cũng không được phép bỏ qua nguyên tắc phải cho người bị cáo buộc được trình bày ý kiến của mình. Thậm chí trong trường hợp này, hoạt động đối chất tại toà phải được tiến hành để đảm bảo sự công bằng mà không được phép đặt ra lý do giữ an toàn cho người tố giác. Tuy nhiên, trong các bức ảnh do đám báo chí bồi bút của chính quyền Việt Nam đăng tải cho thấy rõ Y Quynh Bdap cũng không có mặt tại phiên toà này. Hình ảnh phiên toà chỉ có đám diễn viên đóng vai quan toà và công tố viên buộc tội. Điều đó khẳng định phiên toà này chỉ là màn tự đóng kịch cuối cùng của chính quyền Việt Nam để hoàn tất trò diễn vụ án Tiến Sĩ Nguyễn Đình Thắng phạm tội khủng bố.
---
Y Quynh Bdap là một người hoạt động vì quyền con người cho cộng đồng người Thượng bản địa vùng Tây Nguyên Việt Nam. Trước năm 2018, anh đã từng bị chính quyền Việt Nam bắt, đánh đập và câu lưu nhiều ngày trong trụ sở chính quyền để cưỡng bức anh phải đọc những lời nhận tội trước ống kính máy quay của đám báo chí chính quyền Việt Nam. Sau khi được chính quyền thả ra, anh đã đưa vợ con sang Thái Lan để tránh sự truy bức tiếp theo của chính quyền. Anh đã tiếp tục quay trở lại công việc hoạt động nhân quyền và tố cáo những hành vi chính quyền Việt Nam cưỡng bức anh nói những điều không đúng với lương tâm của anh. Hiện nay, anh đang bị chính quyền buộc phải thi hành bản án 10 năm được tuyên vắng mặt với tội danh khủng bố.
BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam