Khi ra quyết định tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế có nghĩa vụ phải thông báo cho người bị tạm hoãn xuất cảnh biết.
Trong những ngày qua, dư luận người Việt dồn khá nhiều sự quan tâm tới những chia sẻ của ông Nguyễn Đình Minh Trị, một doanh nhân mang hai quốc tịch Hoa Kỳ và Việt Nam, với diễn biến bất ngờ trong một câu chuyện về sự vận hành của luật pháp Việt Nam.
Vào ngày 9 tháng 11 năm 2026, ông Nguyễn Đình Minh Trị nhập cảnh vào Việt Nam. Ngay sau khi được nhập cảnh, ông đã được cán bộ nhập cảnh thông báo cho biết ông là đối tượng đang bị tạm hoãn xuất cảnh do có vướng mắc về vấn đề thuế với nhà nước Việt Nam. Ông Nguyễn Đình Minh Trị cho biết ông hết sức ngạc nhiên bởi ông và doanh nghiệp do ông làm chủ tại Việt Nam đã ngừng hoạt động từ 20 năm nay đều không hề nợ nhà nước Việt Nam một đồng tiền thuế nào. Có chăng chỉ là ông chưa hoàn tất thủ tục huỷ mã số thuế của công ty.
Nhưng chỉ sau hai ngày tức 11 tháng 11 năm 2026, cơ quan thuế Việt Nam đã ra thông báo huỷ bỏ quyết định tạm hoãn xuất cảnh đối ông Nguyễn Đình Minh Trị. Ngay lập tức, ông Nguyễn Đình Minh Trị đã có bài chia sẻ trên trang Facebook cá nhân của mình gửi lời cảm ơn chân thành đến chính quyền Việt Nam và lời nhắc nhở Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ về việc không đưa ra các cảnh báo cần thiết đối với công dân Hoa Kỳ khi đi du lịch.
Khá nhiều người đặt câu hỏi cho ông Nguyễn Đình Minh Trị về những mối quan hệ với cán bộ nhà nước Việt Nam và sự giải quyết thần kỳ nói trên. Tuy nhiên theo Đề Án Dân Quyền Việt Nam thì những câu hỏi này là không cần thiết và nơi đáng hỏi phải là chính quyền Việt Nam.
Theo Điều 39 Luật Xuất Cảnh, Nhập Cảnh Của Công Dân Việt Nam số 49/2019, thì có 9 trường hợp công dân Việt Nam có thể bị tạm hoãn xuất cảnh. Ông Nguyễn Đình Minh Trị được xác định là thuộc trường hợp “Người nộp thuế, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đang bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài trước khi xuất cảnh chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.” (Khoản 5 điều luật kể trên).
Nghị Định số 49/2025/NĐ-CP là văn bản trực tiếp hướng dẫn thi hành cho Khoản 5 Điều 39 Luật Xuất Cảnh, Nhập Cảnh Của Công Dân Việt Nam. Theo các Điều 2 và 3 của nghị định này thì chỉ có các cá nhân có thu nhập phải chịu thuế, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh hoặc cá nhân đại diện theo pháp luật cho các pháp nhân kinh doanh đang nợ thuế mới là đối tượng bị tạm hoãn xuất cảnh. Nghị định này không diễn giải và không xác định những ai chưa hoàn tất thủ tục huỷ mã số thuế của một công ty do mình đứng tên đại diện theo pháp luật là đối tượng bị tạm hoãn xuất cảnh. Rõ ràng, trong việc cơ quan chức năng Việt Nam ra quyết định tạm hoãn xuất cảnh đối với những người đại diện theo pháp luật của một công ty đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục huỷ mã số thuế là hành vi vi phạm pháp luật – lạm dụng quyền lực tự đưa ra những quyết định trái pháp luật xâm phạm nghiêm trọng đến quyền tự do đi lại của công dân.
Điều 4 Nghị Định số 49/2025/NĐ-CP quy định nghĩa vụ của cơ quan quản lý thuế chỉ được ra quyết định tạm hoãn xuất cảnh đối với một người bị xác định là nợ thuế sau khi đã thông báo cho người này biết khoản nợ trước đó 30 ngày và phải cho biết hậu quả pháp lý sẽ có thể bị tạm hoãn xuất cảnh nếu không trả nợ thuế. Ngay khi đã ra quyết định tạm hoãn xuất cảnh thì cơ quan quản lý thuế phải thông báo ngay cho người bị tạm hoãn xuất cảnh biết. Quy định của pháp luật là vậy nhưng hiện nay cơ quan quản lý thuế vẫn không chịu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của họ. Những người bị tạm hoãn xuất cảnh chỉ biết tình trạng của mình khi làm thủ tục tại cửa khẩu để xuất cảnh. Điều này đã gây ra những thiệt hại rất lớn cho người dân do bị đảo lộn toàn bộ kế hoạch xuất cảnh.
Tạm hoãn xuất cảnh đối với những người nợ thuế là một biện pháp ngăn chặn trong chừng mực hợp lý để thúc đẩy việc thu hồi nợ thuế. Tuy nhiên, điều tồi tệ đang xảy ra tràn lan đó là việc áp dụng vượt các quy định và làm trái các quy định cần thiết của pháp luật đã biến biện pháp này trở thành một hình thức trừng phạt mang tính chất đánh úp lén lút và bất ngờ. Ngay chính đại biểu quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn cũng đã phải lên tiếng tại kỳ họp thứ 2 năm 2026 của Quốc Hội Việt Nam cũng đã phải lên tiếng rằng “không được để người dân chỉ khi đến cửa khẩu mới biết mình bị tạm hoãn xuất cảnh.”
Nếu chúng ta vẫn muốn hỏi ông Nguyễn Đình Minh Trị thì có chăng chỉ là câu hỏi:
Ông có thể nào chia sẻ công khai và rộng rãi cho mọi người biết ông đã làm những gì và làm cách như thế nào để khiến cơ quan quản lý thuế và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh của chính quyền Việt Nam sửa chữa các sai lầm của họ một cách thần tốc đến như vậy?
BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam
