Tương trợ tư pháp hình sự trong hệ thống luật Việt Nam hiện nay được quy định chủ yếu trong 18 điều luật thuộc Chương 35 và Chương 36, Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự -Văn Bản Hợp Nhất số 104/2025 và khoảng 60 điều trong Luật Tương Trợ Tư Pháp 2007. Ngoài ra, sắp tới kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, tương trợ tư pháp hình sự cũng được thực hiện cùng với các quy định trong Luật Dẫn Độ 2025 và một số điều chỉnh trong Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự - Văn Bản Hợp Nhất số 17/2026.

Theo các quy định hiện hành vừa dẫn ở trên thì tương trợ tư pháp hình sự bao gồm các biện pháp dẫn độ, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án phạt tù trong khuôn khổ cần sự hợp tác, phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau giữa các cơ quan chức năng có thẩm quyền của Việt Nam và nước ngoài trong công tác đấu tranh chống tội phạm.

Tương trợ tư pháp hình sự được thực hiện trên nguyên tắc tôn trọng sự độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của mỗi quốc gia. Các hoạt động này không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau và phải dựa trên sự bình đẳng và lợi ích chung, phù hợp với điều ước quốc tế mà các bên cùng ký kết đa phương hoặc song phương. Khi các bên chưa ký hoặc gia nhập điều ước quốc tế liên quan đến tương trợ tư pháp hình sự thì việc hợp tác trong hoạt động hình sự chỉ có thể được thực hiện thông qua con đường ngoại giao có đi có lại giữa hai quốc gia.

Với hơn 100 điều luật trong 3 đạo luật nói trên, người ta thiết tưởng rằng sẽ tìm thấy được đầy đủ nhất các quy định về hoạt động tương trợ tư pháp hình sự mà qua đó chính quyền Việt Nam thể hiện được quyền lực quốc gia của họ với các quốc gia khác trên thế giới. Tuy nhiên, trong hơn 100 điều luật này chỉ dành để nói về khả năng Việt Nam có thể từ chối hợp tác tương trợ tư pháp hình sự trong trường hợp nghi phạm là người Việt Nam bị nước ngoài áp dụng luật của họ. Không có một điều luật cụ thể nào hoặc quy phạm rõ ràng nào cho thấy chính quyền Việt Nam có đủ khả năng buộc các quốc gia khác phải chấp nhận hợp tác tương trợ tư pháp với họ khi họ quyết định áp dụng các cáo buộc hình sự với công dân nước ngoài hoặc người Việt đang được nước ngoài bảo vệ. Điều này nói lên các quy phạm của Việt Nam về vấn đề hình sự không tuân thủ các giá trị văn minh nhân loại. Các quy phạm này chỉ thể hiện được quyền uy của chính quyền Việt Nam đối với dân chúng mang quốc tịch Việt Nam và sống trong lãnh thổ Việt Nam mà thôi.

Điều này đã thể hiện rất rõ trong  thời gian vừa qua chính quyền Việt Nam đã thực hiện việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can và tiến hành xét xử vắng mặt với một số công dân nước ngoài gốc Việt hoặc người Việt đang thường trú tại các quốc gia văn minh. Trong các vụ việc này, chính quyền Việt nam đã không tuân thủ theo các quy định của những đạo luật nói trên để yêu cầu các quốc gia liên quan tương trợ tư pháp hình sự cho họ. Trong khi đó họ chỉ dành mọi sự đầu tư để nuôi lực lượng báo chí tay sai dựng án và xét xử những người vô tội trên truyền thông báo chí. 

Chúng tôi đã dành nhiều bài viết chỉ ra những tiểu tiết mị dân chúng trong nước qua một loại bài viết đã đăng trên các trang truyền thông của BPSOS mà quý vị có thể dễ dàng xem lại để thấy với chính quyền Việt Nam, luật pháp chỉ là công cụ để họ cai trị người dân mà thôi.

BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam