Chánh Trị Sự Nguyễn Ngọc Diến tại Hội Nghị Tự Do Tôn Giáo Hay Niềm Tin Đông Nam Á tại Bali, Indonesia năm 2022.
Trong tuần qua, một số tổ chức nhân quyền quốc tế và một số cơ quan chính phủ của một số quốc gia văn minh đã có những cuộc trao đổi với Tiến Sĩ Nguyễn Đình Thắng, Chủ Tịch kiêm Giám Đốc BPSOS. Nội dung các cuộc trao đổi này tập trung chủ yếu vào hai vụ án liên quan đến tôn giáo tại Việt Nam.
Ngày 29 tháng 4 năm 2026, Cơ Quan An Ninh Điều Tra thuộc Công An Tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Bản Kết Luận Điều Tra số 18/BKL-ANĐT-Đ2 để cáo buộc Mục Sư Y Nuen Ayun phạm tội phá hoại chính sách đoàn kết. Bản kết luận đã thu hút sự chú ý của dư luận bởi nó thực sự là bản kết luận mà không có bất kỳ sự điều tra nào. Cả 4 yếu tố cấu thành tội phạm đều không được Cơ Quan An Ninh Điều Tra thuộc Công An Tỉnh Đắk Lắk chứng minh và làm rõ nhưng cơ quan này vẫn dùng chủ kiến đưa ra kết luận Mục Sư Y Nuen Ayun đã thực sự phạm tội. Điều hài hước đó là không biết do vô tình hay cố ý, toàn bộ nội dung của bản kết luận điều tra do Cơ Quan An Ninh Điều Tra thuộc Công An Tỉnh Đắk Lắk ban hành lại chứa đựng hơn 40 chứng cứ vật chứng tự thân chúng cùng khẳng định rằng Mục Sư Y Nuen Ayun chỉ là người thực hiện quyền tự do lập hội để thăng tiến cho quyền tự do bày tỏ niềm tin tôn giáo của mình. Hài hước hơn nữa đó là tình tiết Cơ Quan An Ninh Điều Tra thuộc Công An Tỉnh Đắk Lắk kết luận Mục Sư Y Nuen Ayun đã phạm tội dựa trên “nhận thức của chính bị can”. Trong khi đó nhận thức đó nếu là có thật thì cũng là một sự nhầm lẫn bởi theo luật nhân quyền quốc tế và luật Việt Nam thì lập hội để sinh hoạt tôn giáo không bao giờ bị coi là hành vi vi phạm pháp luật. Quốc tế đặt câu hỏi nghi vấn, phải chăng những động thái này cho thấy chính quyền Việt Nam thông qua Cơ Quan An Ninh Điều Tra thuộc Công An Tỉnh Đắk Lắk đang thách thức công lý và thách thức dư luận quốc tế?
Trong một động thái khác, quốc tế cũng dành sự quan tâm sâu sắc tới vụ việc Cơ Quan An Ninh Điều Tra thuộc Công An Tỉnh Đồng Tháp đã bắt giam Chánh Trị Sự Trần Ngọc Sương của cộng đồng những người Cao Đài Chơn Truyền 1926 vào ngày 12 tháng 5 năm 2026. Trong vụ việc này, chính quyền Việt Nam còn bắt Chánh Trị Sự Nguyễn Ngọc Diến mà cho đến nay người thân của ông vẫn chưa hề nhận được thông báo bắt người. Các phương tiện truyền thông của chính quyền Việt Nam cũng không hề loan tin về các quyết định quy chuẩn buộc phải có trong tố tụng hình sự như quyết định khởi tố bị can, lệnh khám xét chỗ ở và lệnh bắt để tạm giam và quyết định tạm giam. Gần một tháng đã trôi qua, những động thái nói trên đã cho thấy sự thách thức rất nghiêm trọng của chính quyền Việt Nam thông qua Cơ Quan An Ninh Điều Tra thuộc Công An Tỉnh Đồng Tháp về tính tuân thủ luật pháp do chính họ viết ra và sự tuân thủ của họ với các công ước quốc tế về nhân quyền mà họ đã tham gia. Hành động này đã cấu thành hành vi cưỡng bức mất tích và giam giữ tuỳ tiện theo định nghĩa của Liên Hiệp Quốc.
Trong tuần tới và từ nay cho tới đầu tháng 7 năm 2026, theo yêu cầu của các tổ chức quốc tế và các cơ quan thuộc chính phủ các quốc gia văn minh, BPSOS được đề nghị phối hợp với các cộng đồng tôn giáo độc lập cần lập ngay một số bản báo cáo về hai vụ việc nghiêm trọng này.
Các bản báo cáo này của BPSOS sẽ được sớm gửi đi trong bối cảnh Văn Phòng Đại Diện Mậu Dịch Hoa Kỳ (US Trade Representative - USTR) đang lần lượt công bố các động thái của chính quyền Hoa Kỳ nhắm vào Việt Nam. Các bản báo cáo này sẽ giúp cho USTR xem xét liệu có phải việc bắt giữ những chức sắc tôn giáo này nằm trong kế hoạch của nhà nước Việt Nam chủ trương bịt miệng các cá nhân và cộng đồng tôn giáo độc lập vốn thường xuyên lên tiếng và báo cáo về tình trạng cưỡng bức lao động tại Việt Nam!
BPSOS – Đề Án Dân Quyền Việt Nam